Ayasofya’da Ramazan Hazırlıkları Tamam: Enderun Usulü Teravih ve Asırlık Musiki Geleneği Sürüyor

Ayasofya’da Ramazan Hazırlıkları Tamam: Enderun Usulü Teravih ve Asırlık Musiki Geleneği Sürüyor

Fethin sembolü Ayasofya-i Kebir Camii, kapsamlı restorasyon çalışmalarına rağmen “on bir ayın sultanı” ramazan ayında ibadete hazır hale getirildi. Camide ramazan boyunca mukabeleler, vaaz programları, makamlı ezanlar ve enderun usulü teravih namazlarıyla zengin bir manevi iklim yaşatılacak.

Ayasofya-i Kebir Camii müezzinlerinden İbrahim Çoban ve Selman Kızmaz, ramazan hazırlıklarını ve camide sürdürülen köklü musiki geleneğini anlattı. Ayasofya’nın fethin nişanesi olduğunu vurgulayan Çoban, müze dönemi sonrası 5,5 yıldır aynı coşku ve heyecanla ibadete hizmet verdiğini ifade etti.

Ramazan Boyunca Mukabele ve Vaaz Programları

Ramazan ayının dolu dolu geçeceğini belirten Çoban, sahur vakitlerinde temcitler, Kur’an tilavetleri, salat-ı ümmiyeler, ilahiler ve cumhur müezzinliği uygulamalarıyla Ayasofya’nın manevi atmosferinin güçleneceğini söyledi. Sabah, öğle ve ikindi namazları öncesinde mukabele-i şerif okunacağını, her akşam teravih öncesinde ise vaaz-ı nasihat programları yapılacağını kaydetti.

Enderun Usulü Teravih Geleneği

Enderun usulü teravihin tarihçesine değinen Çoban, bu geleneğin 18. ve 19. yüzyıllarda Buhurizade Mustafa Itri ve İsmail Dede Efendi gibi musiki üstatlarının katkılarıyla İstanbul’dan dünyaya yayıldığını hatırlattı.
Uygulamada her dört rekâtta farklı makamların icra edildiğini belirten Çoban, bu geçişlerin cemaatte ayrı bir coşku oluşturduğunu ve teravihin kalabalık cemaatlerle eda edilmesine vesile olduğunu dile getirdi.

Teravihin isfahan makamıyla başlayıp saba, hüseyni, eviç ve acemaşiran makamlarıyla devam ettiğini aktaran Çoban, selamın segâh makamında verildiğini; ardından salat-ı ümmiyeler, ayet tilaveti ve dualarla programın tamamlandığını anlattı. Ramazanın ilk 10 gününde “Merhaba şehr-i ramazan”, son 10 gününde ise “Elveda” kasidelerinin okunduğunu da sözlerine ekledi.

Makamlı Ezanlar Ayasofya’da Yankılanacak

Müezzin Selman Kızmaz ise ramazan ayının dini musikiyle en güzel şekilde yaşatıldığını vurguladı. Enderun usulü teravihte imam ve müezzinler arasında makamsal geçişlerin büyük bir uyumla sürdürüldüğünü belirten Kızmaz, ezanların da Osmanlı geleneğine uygun makamlarla icra edildiğini söyledi.

Kızmaz, sabah ezanlarının saba, öğle ezanlarının uşşak, ikindi ezanlarının rast veya hicaz, akşam ezanlarının segâh ve yatsı ezanlarının hicaz makamında okunduğunu ifade etti.

Ayasofya’da ramazan boyunca sürdürülecek bu asırlık gelenek, ibadeti musikiyle buluşturarak ziyaretçilere ve cemaate eşsiz bir manevi atmosfer sunacak.